BERAT KANDİLİ
Berat Kandili, Şaban ayının ortası, Şaban ayının 14. gününü 15. gününe bağlayan gecesi, Berat gecesidir. 16. yüzyılda, Osmanlı İmparatorluğu’nda II. Selim’den itibaren minarelerde kandil yakılmasıyla kandil adını da almıştır.
Berat gecesine Peygamberimiz SAV değer verdiğinden bizlerde bu geceyi fırsat bilip değerlendirmemiz manevi açıdan çok önemlidir.
Peygamberimiz SAV Berat gecesinde “Allah Teâlâ -rahmetiyle- şabanın on beşinci gecesi dünya semasında tecelli eder ve Kelb kabilesi koyunlarının kılları sayısından daha fazla kişiyi bağışlar” buyurduğu rivayet edilmiştir (Tirmizî, “Ṣavm”, 39; İbn Mâce, “İḳāmetü’ṣ-ṣalât”, 191).
Diğer bir rivayete göre de Hz. Peygamber SAV “Şabanın ortasında gece ibadet ediniz, gündüz oruç tutunuz. Allah o gece güneşin batmasıyla dünya semasında tecelli eder ve fecir doğana kadar, ‘Yok mu benden af isteyen onu affedeyim, yok mu benden rızık isteyen ona rızık vereyim, yok mu bir musibete uğrayan ona âfiyet vereyim, yok mu şöyle, yok mu böyle!’ der” buyurmuştur (İbn Mâce, “İḳāmetü’ṣ-ṣalât”, 191).
Bir kısım âlimlerin, kıblenin Kudüs’teki Mescid-i Aksâ’dan Mekke’deki Kâbe istikametine çevrilmesinin hicretin ikinci yılında Berat gecesinde vuku bulduğunu kabul etmeleri de geceye ayrı bir önem kazandırmaktadır.
Bu rivayetlerle, Hz. Peygamber’in şaban ayına ve özellikle bu ayın on beşinci gecesine ayrı bir önem verdiği ortaya çıkmaktadır.
Berat günü bir gün evvelinden oruçlu olmak geceyi ibadetle geçirip ertesi günde oruçlu olmak mümkünde orucu üç güne tamamlamanın fazileti büyüktür. Yüce Rabbimiz şöyle buyuruyor. Her ecrin bir karşılığı vardır Orucun da karşılığı vardır ancak onu ben ahirette kuluma ikram edeceğim diye buyurmaktadır
“Peygamber Efendimiz SAV Yüce Rabbimizin şöyle buyurduğunu haber vermiştir: “Oruç Benim içindir ve onun karşılığını ancak Ben veririm.” (Buhârî, Savm, 2; Müslim, Sıyâm, 164)
Bu gece de diğer mübarek geceler gibi eğer mümkünse kişi Zikrullah meclislerine iştirak etmeli, Tövbe-i istiğfar etmeli, Kaza namazı kılmalı, sadaka vermek, Peygamberimize Salat ve Selam getirmek, Tespih namazı kılmak, Kur’an okumalı, tesbihatla meşgul olmalıdır.
Çünkü bu mübarek geceler bir fırsattır. Sonra yaparım derseniz bir sene beklemeniz gerekir ki yarına çıkacağımız dahi garanti değildir.
Berat gecesine ait 5 haslet vardır:
Her önemli iş bu gecede ayırt edilir.
O gecedeki ibadetin fazileti büyüktür.
İlahi rahmet yayılır.
Mağfiret gecesidir.
O gece, Resulullah’a (s.a.s.) şefaat hakkının tamamı verilmiştir.
Çünkü, Hz. Muhammed (s.a.s.), Şaban’ın onüçüncü gecesi ümmeti hakkında şefaat istemiş, bu şefaatin üçte biri verilmiş, ondördüncü gecesi yine istemiş, üçte biri daha verilmiş, onbeşinci gece yine talep etmiş, bu gece şefaatın tamamı ihsan edilmiştir.
Bu şefaatten mahrum olanlar, devenin ürküp kaçtığı gibi Allah’tan kaçanlardır. (bk. er-Râzî ve Ebussuud Efendi Tefsirleri, ed-Duhân sûresi 3. ve 4. âyetlerin tefsiri; Hasan Basri Çantay, Kur’ân-ı Hakim ve Meâl-i Kerim, İstanbul 1959, III, 904, 905)
